Documentaire onthult de geschiedenis van een verloren cultuurplek
Lisa Croese uit Zwaag heeft een vierdelige documentaire gemaakt over het Scheringa Museum in Spanbroek, dat in 2009 zijn deuren sloot. Sinds haar kindertijd was het haar droom om in dit museum te werken, maar dat is nooit werkelijkheid geworden. Nu, 17 jaar na de sluiting, legt ze de herinneringen aan deze bijzondere plek vast voordat alles verdwijnt.
<pAls middelbare scholier pendelde Lisa tussen Medemblik en Hoorn, waarbij ze vaak halt hield bij bushokjes vol aankondigingen van het Scheringa Museum. De 'instapkunst' die daar te zien was, trok haar aan. In tegenstelling tot grotere musea zoals het Rijksmuseum, was het Scheringa Museum toegankelijk en dichtbij. Ze bezocht het regelmatig als ze eerder klaar was met school.
De liefde voor de Realistische kunst, die centraal stond in de collectie van eigenaar Dirk Scheringa, ontstond in Spanbroek. Lisa waardeerde de directe herkenbaarheid van de schilderijen. Deze ‘instapkunst’ bood voor haar een laagdrempelige manier om kunst te ervaren. Ze droomde ervan om in het vernieuwde Scheringa Museum in Opmeer te werken, maar het faillissement van de DSB Bank in 2009 maakte een einde aan die plannen.
Het sluiten van het museum betekende niet alleen het verlies van haar droom, maar ook dat van Dirk Scheringa zelf. De collectie van maar liefst 1.400 kunstwerken vond een nieuwe bestemming in Museum MORE in Gorssel. Lisa heeft deze kunstwerken inmiddels meermaals bezocht om de verbinding met haar verleden te behouden.
De documentaire ontstond toen Lisa werd uitgenodigd voor het programma ‘Zilte Smaken’ van Streekomroep West-Friesland. Ze keerde terug naar het voormalige museumgebouw aan de Spanbroekerweg, dat tot voor kort nog intact was. Het was een emotionele ervaring voor haar om de zalen en gangen te herkennen. Met de sloop van het gebouw in zicht, voelde ze de noodzaak om het verhaal van het museum vast te leggen.
In ‘De droom van Dirk – een Dalí in Spanbroek’, dat donderdag op televisie wordt uitgezonden, wordt niet alleen de pracht van het museum belicht, maar ook de pijn die de sluiting heeft veroorzaakt bij betrokkenen. Lisa werkt inmiddels bij het Zuiderzeemuseum in Enkhuizen en heeft voor de serie gesprekken gevoerd met onder anderen Dirk en Baukje Scheringa, oud-directeur Emily Ansenk en kunstenaar Fong-Leng.
Een van de schokkende verhalen die in de documentaire aan bod komen, is de kunstroof in 2019, waarbij twee waardevolle stukken werden gestolen. Deze gebeurtenis staat centraal in de tweede aflevering, die morgen op televisie te zien is en later op het YouTube-kanaal van NH verschijnt.
Ondanks dat het museum al meer dan een decennium gesloten is, blijft de emotionele impact bij betrokkenen voelbaar. Lisa merkt op dat het verdriet over de sluiting nog steeds diep geworteld is bij degenen die zich met passie hebben ingezet voor het museum. “Het lijkt wel of we weer een oude wond openhalen,” aldus de documentairemaker.