Oud en nieuw brengt extra risico’s voor bewoners
In de afgelopen maand zijn er twee stolpboerderijen in brand gevlogen in Wervershoof en Heerhugowaard. Deze iconische, piramidevormige boerderijen, die voornamelijk in Noord-Holland worden aangetroffen, zijn bijzonder kwetsbaar voor vuur. Gemiddeld verwoest brand jaarlijks vijf van deze historische gebouwen.
De stolpboerderijen zijn verspreid over het Noord-Hollandse landschap en hebben een rijke geschiedenis als woon- en werkplekken voor boeren en hun families. Daarnaast dienden ze als opslag voor vee en hooi. Het aantal stolpen neemt echter snel af; waar er in 1950 nog 10.000 stonden, zijn er nu nog maar 5.400 over. Anna Groentjes, agrarisch erfgoed adviseur van MOOI Noord-Holland, benadrukt dat dit aantal relatief laag is voor een provincie met zo’n karakteristiek beeld.
Brand is een belangrijke oorzaak van de afname van het aantal stolpboerderijen. Groentjes meldt dat er jaarlijks zo’n vijftien stolpen verloren gaan, waarvan vijf door brand. Oude stolpen zijn extra kwetsbaar, vooral als het vuur het rieten dak bereikt. Door de lichte constructie kunnen vlammen razendsnel om zich heen grijpen.
De recente branden in Wervershoof en Heerhugowaard hebben diepe indruk gemaakt op Groentjes. Ze beschrijft het verlies van een stolpboerderij niet alleen als een tragedie voor de eigenaren, maar ook als een klap voor de identiteit van de dorpen. “Die gebouwen dragen bij aan het karakter van de omgeving,” zegt ze.
Groentjes, die zelf met veel liefde terugkijkt op haar jeugd in een stolpboerderij, heeft ook ervaring met brandincidenten. Een keer moest haar moeder snel ingrijpen toen er tijdens het pannenkoeken bakken vlam vat op de keuken. Gelukkig kon ze met een emmer water erger voorkomen.
Voor bewoners van stolpboerderijen blijft brand een constante zorg. Groentjes wijst erop dat sommige mensen met oud en nieuw zelfs met een emmer water naast hun bed slapen, uit angst voor vuurwerk dat schade kan aanrichten. “Een ongeluk zit in een klein hoekje,” aldus Groentjes.
Ze raadt bewoners aan om veiligheidsmaatregelen te nemen, zoals het installeren van bliksemafleiders en sprinklerinstallaties, en het gebruik van brandvertragend materiaal voor het rieten dak. Daarnaast is het cruciaal om alert te blijven tijdens werkzaamheden, zoals onkruidbranden of het plaatsen van handdoeken over kachels.
Mocht er toch brand ontstaan, dan is het van groot belang dat de brandweer snel handelt. Groentjes legt uit dat de procedures in zulke gevallen rigoureus zijn: “De brandweer moet snel opschalen en gebruik maken van een hoogwerker om een opening in het dak te maken om verdere verspreiding te voorkomen.” Helaas lukt dat soms niet op tijd, wat leidt tot verwoestende gevolgen.
