Hoornse Luciën Greefkes onderzoekt emotionele lading
Luciën Greefkes, afkomstig uit Hoorn, heeft deze zomer een proefschrift geschreven over het West-Friese woord ‘noh’ aan de Universiteit Utrecht. In zijn onderzoek legt hij de complexe betekenis en de emotionele lading van dit tussenwerpsel bloot, dat tot nu toe nog niet eerder zo grondig is bestudeerd.
Bij binnenkomst op de redactie van Streekomroep West-Friesland, met een knipoog naar zijn oorsprong, zegt Greefkes: “Noh, wat ben ik hier lang niet geweest.” De onderzoeker, die nu in Utrecht woont, voelt dat zijn dialect beïnvloed is door de stad. “Van huis uit sprak ik West-Fries, maar dat is nu deels Utrechts geworden,” voegt hij er met een lach aan toe.
Greefkes heeft het dialect voornamelijk van zijn overbuurvrouw, tante Githa, geleerd. “De melodie van het Westfries zit echt in me,” vertelt hij. Dit leidde hem tot het onderzoek naar ‘noh’, een woord dat als tussenwerpsel fungeert en geen directe betekenis heeft, maar toch een belangrijke rol speelt in de emotionele expressie.
Het onderzoek laat zien dat de intonatie waarmee ‘noh’ wordt uitgesproken afhankelijk is van de emotionele context. “Wanneer iemand blij is, klinkt het anders dan wanneer iemand boos is. Dit nuanceverschil is nog nooit eerder onderzocht,” zegt Greefkes. Hij legt uit dat het woord wordt gebruikt om gevoelens te onderstrepen of om een zin in te leiden, ondanks dat het op zichzelf geen betekenis heeft.
In zijn studie heeft hij verschillende zinnen verzameld van West-Friezen, zowel met als zonder ‘noh’, en deze geanalyseerd op emotie. “Bij blije uitspraken gebruikten mensen ‘noh’ met een hogere toonhoogte vergeleken met negatieve emoties,” merkt hij op. Dit toont aan dat de complexiteit van het gebruik van het woord verder gaat dan alleen de uitspraak.
Greefkes wil zijn onderzoek in de toekomst uitbreiden en is op zoek naar mensen die willen bijdragen aan zijn studie over de melodieën en patronen van het West-Friese dialect. Hij hoopt zo nog meer inzicht te krijgen in deze rijke taaltraditie die zo sterk verbonden is met de regio.