Brandgevaar bedreigt iconen van het landschap
In de afgelopen maand hebben twee stolpboerderijen in Wervershoof en Heerhugowaard vlam gevat, wat de zorgen over de veiligheid van deze karakteristieke gebouwen in Noord-Holland vergroot. Jaarlijks worden er gemiddeld vijf van deze historische boerderijen door brand vernietigd, wat de afname van het aantal stolpboerderijen in de regio nog verontrustender maakt.
Stolpboerderijen zijn iconische bouwwerken die voornamelijk in Noord-Holland voorkomen. Oorspronkelijk dienden ze als woningen voor boeren en hun families en als stallen voor vee en opslag voor hooi. De afgelopen decennia is het aantal stolpen echter drastisch gedaald: van 10.000 in 1950 zijn er nu nog slechts 5.400 over. Anna Groentjes, agrarisch erfgoedadviseur van MOOI Noord-Holland, benadrukt dat deze afname zorgwekkend is voor de regionale identiteit.
Brand vormt een belangrijke factor in het verlies van deze historische gebouwen. Groentjes legt uit dat vooral oudere stolpen kwetsbaar zijn, omdat een brand in het rieten dak zich snel kan verspreiden door de lichte constructie. “Als het vuur eenmaal in het dak zit, kan het razendsnel gaan,” aldus Groentjes. De recente branden in Wervershoof en Heerhugowaard zijn dus niet alleen een tragedie voor de bewoners, maar ook een groot verlies voor de dorpen zelf.
De impact van dergelijke branden gaat verder dan alleen materiële schade. Groentjes, die zelf is opgegroeid in een stolpboerderij, vertelt dat deze gebouwen een belangrijk onderdeel van de lokale cultuur en geschiedenis zijn. “Ze zijn ontzettend waardevol voor de identiteit van onze dorpen,” zegt ze. Daarom is ze ook actief betrokken bij het platform Red de Stolp, dat zich richt op het behoud en de documentatie van stolpboerderijen.
Veiligheid voorop
Voor bewoners van stolpboerderijen blijft brand een constante zorg. Groentjes wijst op de noodzaak van veiligheidsmaatregelen zoals bliksemafleiders, sprinklerinstallaties en brandvertragend materiaal. Daarnaast geeft ze aan dat oplettendheid essentieel is. “Kleine dingen zoals het gebruik van een brander voor onkruid of het leggen van handdoeken op een kacheltje kunnen gevaarlijk zijn,” waarschuwt ze.
Mocht er toch brand uitbreken, dan is snel ingrijpen cruciaal. Groentjes legt uit dat de brandweer rigoureuze stappen moet ondernemen om de schade te beperken. Dit houdt onder andere in dat er snel opgeschaald moet worden en dat men een ‘hap uit het dak’ moet nemen om verdere verspreiding van het vuur te voorkomen. Helaas blijkt dit niet altijd mogelijk te zijn, waardoor de schade soms enorm is.
De recente brandincidenten hebben de discussie over het behoud van stolpboerderijen in West Friesland opnieuw aangezwengeld. Het is duidelijk dat deze unieke bouwwerken niet alleen historische waarde hebben, maar ook een belangrijke rol spelen in de lokale gemeenschap. Het behoud ervan zal daarom niet alleen afhangen van beschermende maatregelen, maar ook van de betrokkenheid van bewoners en lokale organisaties.
